:: วิสัยทัศน์ ::

ศาลแขวงพระนครศรีอยุธยาเป็นองค์กรที่อำนวยความยุติธรรมให้แกประชาชนอย่างเสมอภาค รวดเร็ว เที่ยงธรรม บริหารจัดการงานคดีอย่างมีประสิทธิภาพ มีบุคลากรเป็นแบบอย่างที่ดีในด้านจริยธรรม และคุณธรรมของสังคม

:: พันธกิจ ::

1. พิจารณาพิพากษาคดี อย่างมีประสิทธิภาพ รวดเร็วและเป็นธรรม 2. สร้างระบบไกล่เกลี่ยข้อพิพาทให้มีปนะสิทธิภาพ และเป็นที่ยอมรับของคู่ความ  3. คุ้มครองสิทธิเสรีภาพของประชาชนอย่างเสมอภาค 4. พัฒนาบุคลากร และระบบเทคโนโลยีสารสนเทศโดยต่อเนื่องเพื่อการให้บริการประชาชนอย่างมีประสิทธิภาพ

:: คำขวัญ ::

"อำนวยความยุติธรรมอย่างเป็นเลิศ เป็นบ่อเกิดศาลยุติธรรมนำสมัย ใช้เทคโนโลยีมุ่งบริการสราญใจ รักษาไว้ซึ่งคุณธรรมประจำตน"

:: ประวัติความเป็นมา ::

อาคารศาลแขวงพระนครศรีอยุธยาสร้างขึ้นเมื่อ ร.ศ. 127 (พ.ศ. 2452) ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเป็นอาคารตึกสองชั้น มีห้องพิจารณา 4  ห้อง ใช้เป็นที่ทำการศาลมณฑลกรุงเก่า  (มณฑลอยุธยา)  เมื่อยกเลิกศาลมณฑลในปี พ.ศ. 2476  ให้ศาลมณฑลมีฐานะเป็นศาลจังหวัดพระนครศรีอยุธยามาตลอด เมื่อปี พ.ศ.2500  พระราชกฤษฎีกากำหนดจำนวนเขตอำนาจและวันเปิดทำการของศาลแขวงในบางจังหวัด   พ.ศ.2500 ได้จัดตั้งศาลแขวงพระนครศรีอยุธยาขึ้น จึงได้มีการแบ่งอาคารบางส่วนเป็นที่ทำการศาลแขวงพระนครศรีอยุธยา        เดิมราชการศาลยุติธรรมได้อาศัยที่ในพระราชวังจันทร์เกษมเป็นที่ตั้งศาลแม่โดยพระบรมราชานุญาต ก็เป็นที่เข้าใจได้ว่าเป็นการชั่วคราว  รวมทั้งที่ว่าการศาลมณฑลกรุงเก่าในสถานที่นั้นก็อยู่ในสถานะเดียวกันนับแต่สมัย ร.ศ.111(พ.ศ. 2435) ซึ่งได้จัดตั้งกระทรวงยุติธรรมขึ้นแล้ว ทางราชการกระทรวงพยายามปรับปรุงระบบการศาลในกรุงเทพฯ และหัวเมือง ด้านหัวเมืองเริ่มจัดในมณฑลกรุงเก่าเป็นมณฑลแรก        เมื่อพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวตั้งมณฑลเทศาภิบาล โปรดให้ซ่อมพระที่นั่งพิมานรัตยาและพลับพลาจัตุรมุขในพระราชวังจันทร์เกษมใช้เป็นที่ว่าราชการมณฑล และทรงให้ส่วนหนึ่งของพระที่นั่งพิมานรัตยาเป็นที่ทำการศาลมณฑลด้วยดังที่กล่าวมาแล้ว พระที่นั่งพิมานรัตยาเป็นพระที่นั่งที่ปรักหักพังในสมัยกรุงศรีอยุธยา พระบาทสมเด็จ            พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้นตามแบบเดิมครั้งถึงรัชการที่ 5 พระที่นั่งจึงเก่าแก่อาคารคับแคบเพราะต้องอยู่ร่วมกับที่ว่าการศาลมณฑล         ด้วยเหตุนี้  ข้าราชการจึงร้องเรียนไปยังกระทรวงยุติธรรม  เพื่อขอสร้างที่ทำการศาลถาวร (ศาลมณฑลกรุงเก่า)  ใน  พ.ศ. 2452  (ร.ศ. 127) ตกลงว่าให้สร้างระหว่างพระราชวังจันทร์เกษมกับที่ว่าการหอทะเบียนซึ่งเป็นที่ลุ่ม   ต้องจัดการถมที่ก่อน  ผู้รับเหมาก่อสร้างคือ จีนจง กำหนดแล้วเสร็จทำพิธีเปิดศาล  ในวันที่  1  พฤษภาคม  พ.ศ.  2543  พระยาโบราณบุรานุรักษ์ (พร เตชะคุปต์)  ข้าหลวงเทศาภิบาลเป็นประธานลักษณะศาลเป็นตึกสองชั้น ชั้นบนเป็นศาลแพ่ง และศาลมณฑล ชั้นล่างเป็นศาลอาญา         ศาลแขวงพระนครศรีอยุธยา    ปัจจุบันตั้งอยู่ที่ถนนอู่ทอง  ตำบลหอรัตนไชย  อำเภอพระนครศรีอยุธยา อยู่ในย่านชุมชน    ภูมิประเทศเป็นที่ราบลุ่ม น้ำท่วมถึงเมื่อถึงฤดูหลากเป็นบางปี  มีเขตอำนาจครอบคลุมทั้งจังหวัด รวม 16 อำเภอ เดิมศาลแขวงพระนครศรีอยุธยา ไม่มีอาคารเป็นเอกเทศของตนเอง ได้อาศัยส่วนหนึ่งของอาคารศาลจังหวัดพระนครศรีอยุธยา   ซึ่งเดิมคือที่ทำการศาลมณฑลกรุงเก่า  โดยใช้ด้านขวาชั้นล่าง    เป็นที่ทำการ ห้องธุรการ 1 ห้อง ห้องพิจารณา   1  ห้อง  และห้องผู้พิพากษา 1  ห้อง   ตั้งแต่เริ่มเปิดทำการศาลแขวงพระนครศรีอยุธยา ครั้งแรกในปี พ.ศ.  2500  เป็นต้นมา       ต่อมาศาลจังหวัดพระนครศรีอยุธยาได้รับงบประมาณสร้างอาคารใหม่ ได้ย้ายที่ทำการไปอยู่  ณ  ที่อาคารศาลจังหวัดพระนครศรีอยุธยาที่สร้างใหม่   เมื่อปลายปี พ.ศ. 2521 ศาลแขวงพระนครศรีอยุธยาจึงได้ครอบครองอาคารศาลจังหวัดพระนครศรีอยุธยาหลังเดิมตลอดมาจนถึงปัจจุบันนี้ ศาลแขวงพระนครศรีอยุธยามีห้องผู้พิพากษา  1  ห้อง ห้องพิจารณาคดี  4  ห้อง และห้องธุรการ  2  ห้อง  อาคารศาลนับถึงบัดนี้มีอายุ  99   ปีเศษแล้ว แต่สภาพโดยทั่วไปมั่นคงแข็งแรง เมื่อ  พ.ศ.  2525  กระทรวงยุติธรรมได้จัดสรรงบประมาณสำหรับซ่อมแซมและปรับปรุงอาคารศาลแขวงพระนครศรีอยุธยา   โดยเปลี่ยนพื้นปูนและลงหินขัด เปลี่ยนหลังคา  ทาสีใหม่ ถมดินทำถนน   ทำรั้วใหม่  ทำให้อาคารศาลได้รับรางวัลอนุรักษ์ดีเด่น  จากสมาคมสถาปนิกสยามในพระบรมราชูปถัมภ์เมื่อปี   พ.ศ.  2530  นับเป็นครั้งแรกของกระทรวงยุติธรรมที่ได้รับรางวัลนี้       และในปี พ.ศ. 2547 ได้รับจัดสรรงบประมาณจากสำนักงานศาลยุติธรรม ให้ซ่อมบำรุงบัวปูนปั้นประตูและหน้าต่าง   ตลอดจนทาสีด้านนอกทั้งอาคาร   ปีถัดมาได้รับการจัดสรรงบประมาณเพิ่มเติมเพื่อปรับปรุงซ่อมแซมอาคารภายในศาลและอาคารโดยรอบ